|
1. De jaren na de Eerste Wereldoorlog zijn de hoogtijdagen van het politieke affiche. Er is nog geen tv en adverteren in de krant wordt door de politieke partijen niet of nauwelijks gedaan. Dus heeft het affiche een cruciale functie: het moet vertellen waar de partij wel en niet voor staat. Dit affiche, van de hand van de bekende ontwerper Willy Sluiter, laat vooral dat laatste zien.
2. Tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw staan verkiezingsaffiches bol van de symboliek. Zo is ‘het schip van staat’ is in deze jaren op tal van affiches te zien. Hier wordt, met behulp van dit destijds overbekende beeld, de middenkoers van de Vrijzinnig Democraten op treffende wijze uitgebeeld.
3. Links heeft van oudsher aan aansprekende beelden geen gebrek. Op dit affiche van Albert Hahn zien we een gespierde arbeider die met de rode vlag zwaait, terwijl de kapitalist en het gezag vergeefs aan zijn benen lijken te tornen.
4. Verkiezingsaffiches vertellen ons ook iets over veranderingen in de politieke cultuur. Zo laat dit affiche zien hoe de ARP een van de eerste partijen was die in haar campagnes zwaar inzette op de lijsttrekker.
5. Ontwerper Jan Franken uit 1929 waarschuwt tegen de kerk (het zwarte gevaar) en het socialisme (het rode gevaar). Bijzonder is dat op dit affiche alles draait om de vrouw, terwijl de politiek, nog meer dan nu, een mannenzaak was.
6. In de jaren dertig streven ontwerpers ernaar – denk aan de vermaarde Franse ontwerper Cassandre – om in hun affiche beweging en snelheid uit te drukken. Zo ook bij dit affiche uit 1933.
7. Met sprekende kleuren en met een oorspronkelijke aanduiding van het lijstnummer geeft dit affiche uit 1948 uitdrukking aan de gloriedagen van de CPN. Kozen de communisten in de jaren dertig nog vooral voor dreigende beelden, uit dit affiche spreekt zelfvertrouwen. Met tien zetels was daar ook wel reden voor.
8. Een keuze die weinig toelichting behoeft. Deze klassieker weet op creatieve wijze het pacifisme, waar de partij van Van der Spek en Van der Lek voor stond, te verbeelden. Het heeft ongetwijfeld na de verkiezingen van 1971 zijn leven voortgezet op tal van jongenskamers. ( En inmiddels de winaar van de verkiezingsaffiche verkiezing - red.)
9. Het enige verkiezingsaffiche dat ik ooit zelf voor m’n raam heb gehangen, totdat mijn vader me gelastte het weg te halen. De tekst heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat Joop den Uyl een ongeëvenaarde premier-bonus van tien zetels mocht incasseren – om uiteindelijk, zoals bekend, toch in de oppositiebanken te belanden.
10. Terwijl het gros van de politieke affiches zich inmiddels beperkt tot een foto van de lijsttrekker en/of een logo, kiest de SP in de jaren negentig voor een symbool: de tomaat. Tegen de stroom in: dat past bij de boodschap die de partij in deze jaren heeft. Maar anno 2006 begint de macht te lonken en dat gaat ten koste van de originaliteit. Ook bij de SP is het op het affiche de lijsttrekker die het ‘m moet doen.
voorzitter van de ADCN (Art Directors Club Nederland), Creative director (copy) van de BVH Groep; verantwoordelijke ondermeer voor diverse overheidscampagnes.
Mijn twee favorieten zijn de ‘ontwapenend’ blote vrouw van de PSP en de CDA poster ‘Laat Lubbers z’n karwei afmaken’. Allebei echte klassiekers, op hun eigen manier. De PSP poster is de eerste verkiezingsposter met een modern concept. Een gewaagd concept ook nog. Hij is bovendien prachtig qua vormgeving. Staat hij eigenlijk in een oude ADCN annual?
De Lubbers poster staat er zeker niet in. Die is lelijker dan lelijk. Maar ja, dat zinnetje. Daar hebben de dames en heren campagneleiders het nu nog over. In die regel zit een ongelofelijk slim gevoel van urgentie. Je bent eigenlijk gek als je níet op die man stemt, dat zou dood en doodzonde zijn van alles wat er al is bereikt! Het resultaat: 54 zetels voor het CDA; het volgende kabinet Lubbers was een feit. Als ik moet kiezen, dan laat ik m’n copyhart spreken en wordt het ’t karwei van Lubbers.
directeur van het reclamebureau Selmore; werkt con amore aan de campagne van Wouter Bos en is meer dan gemiddeld geïnteresseerd in de contaporaine geschiedenis.
De meest tot de verbeelding sprekende is toch nog steeeds de PSP uit 1971 ontwapenend. Het affiche versierde nog enige tijd mijn jongenskamer naast de onverbiddelijke Che en de andere posters van de firma Verkerke. Het was een poster die de tijdgeest en het rebelse linkse levensgevoel vertaalde in een voor sommigen schokkende oprechtheid. (En inmiddels winnaar van de verkiezingsaffiche verkiezing - red.)(We’ve come a long way since…). Fred van der Spek mocht z’n pasfoto weer mee naar huis nemen, maar je ziet dat we daarna eigenlijk weer snel terug waren bij de oude wetten van het spel. Wat opvalt dat de ontwikkeling in het fenomeen verkiezingsposter nauwelijks verder is gekomen dan hoofd, leus en logo. Er is weinig durf.
hoofdredacteur van het reclamevakblad Adformatie
Ik heb verschillende voorkeuren voor posters uit verschillende periodes: het verre verleden, het recente verleden en het nu. In de categorie verre verleden maken vooral de SDAP-posters indruk. Dreigende, onheilspellende prenten met prachtige oud-Hollandsche copy. Nummer 18 ('Het graan aan allen? Neen. Brood aan allen. Stemt Rood, SDAP') is mijn favoriet. Let ook op de pezige arbeidershanden die zich wanhopig naar het brandende brood uitstrekken. De vrouw met kind die de 'oorlogsslang' van zich weghoudt - nr. 8, 'Ontwapening. Vrouwen strijdt mee. Steunt de SDAP' - is runner up. Uit het recente verleden kies ik nummer 33 ('Van Agt eruit, de CPN erin'): krachtige, confronterende boodschap, lekker 'lomp-communistisch'. In het nu kan niemand om de SP-tomaat heen. Een echte advertising-property, wanneer zouden de andere partijen inzien dat een portret van een 'leider-met-vertrouwenwekkende-blik' echt niet meer kan? Als ik mijn keuze tot één poster moet beperken, dan ga ik liever terug in de tijd, en kies die SDAP-uiting.
|
