DE TIJDSCHRIFTEN ALGEMEEN

De Nederlandse reclamevakpers ontstond kort voor de Eerste Wereldoorlog met de verschijning in 1911 van De Ark, maar kwam pas in de jaren 1920 echt tot bloei. Begin jaren dertig verschenen er zelfs drie reclamevakbladen tegelijkertijd: De Reclame, Meer Baet, en het Officieel Orgaan van het Genootschap voor Reclame.

Bijna, maar niet álles, compleet

Verschijningsfrequentie

Bijlagen

Jaaropgave inhoud

Verblijfplaats: IISG

DE TIJDSCHRIFTEN AFZONDERLIJK

Het Advertentiebureau, 1924-1932

Ariadne, 1946-1983

De Ark, Tijdschrift voor Algemeene Reclamekunst, 1911

De Bedrijfsreklame, 1916-1921

De Gong, 1931-1932

Kontekst, 1973-1975

Mededeelingen MW, ca. 1930

Meer Baet, 1928-1937

De 4 Musketiers, 1935-1937

Officieel Orgaan van het Genootschap voor Reclame, 1932-1937

De Reclame, 1922-1937

Revue de Reclame, 1938-1942; 1946-1972

Revue der Reclame Expres, 1963-1972

VRI-Vorm, 1949-1956

AUTEURS- EN BEELDRECHT

Colofon

Bijna, maar niet álles, compleet

De meeste, maar niet alle titels zijn compleet bewaard gebleven. De afleveringen van Het Advertentiebureau beginnen in februari 1924 met de 8e jrg. en eindigen in augustus 1932 in de 16e jrg. Niet bekend is wanneeer de uitgave is gestaakt. Van Meer Baet ontbreekt de 3e jrg., terwijl VRI-Vorm met 63 nrs tot 1957 gaat, terwijl bekend is dat er uiteindelijk 141 nrs. van zijn verschen. Van De Gong zijn drie uitgaven bewaard gebleven, terwijl ook van De 4 Musketiers en Mededeelingen MW slechts enkele nrs. zijn overgeleverd.

Naar boven

Verschijningsfrequentie

Jaargangen beginnen niet altijd in januari, maar soms in december. De verschijningsfrequentie is in de meeste gevallen maandelijks, maar wijzigt een enkele keer (soms binnen een lopende jaargang) naar een tweewekelijks of wekelijkse uitgave. Een bijzondere situatie doet zich in dit opzicht voor bij het blad De Bedrijfsreklame. Dit blad verscheen in de periode 1916-1921 in 9 series. De series lopen niet (altijd) gelijk op met een kalenderjaar. De laatste, 9e serie verscheen begin 1921, een half jaar (!) ná het uitbrengen van serie 8 (van maart t/m augustus 1920).

Naar boven

Bijlagen

Vooral De Reclame en Revue der Reclame tellen veel bijlagen, meestal brochures meegebonden in de afleveringen. Deze bijlagen, tezamen ca.500 stuks, zijn apart gedigitaliseerd en bij de presentatie na een zoekactie afzonderlijk met een vignet gemarkeerd.

Naar boven

Jaaropgave inhoud

Van sommige uitgaven zijn uitgebreide geïndexeerde jaaroverzichten van de inhoud bewaard gebleven. Dat geldt voor het blad Revue der Reclame uit de periode 1955 t/m 1966 en voor de afleveringen van Ariadne uit 1947 en 1955. Deze jaaropgaven van de inhoud zijn in de annotatie afzonderlijk als bijlage gemarkeerd.

Naar boven

Verblijfplaats: IISG

De meeste titels maken deel uit van de bibliotheekcollectie van het ReclameArsenaal die bewaard wordt in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) te Amsterdam. De bibliotheekgevens ervan kunnen worden opgezocht in de bibliotheekdatabase op deze website of op de website van het IISG.

 

Voor het weekblad Revue der Reclame Expres is gebruik gemaakt van de collectie van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam omdat die verzameling compleet kon worden gemaakt. Een paar titels resp. items zijn afkomstig uit een particuliere verzameling: De Ark, Tijdschrift voor Reclamekunts, Mededeelingen van MW, De 4 Musketiers, jaargangen van het Officieel Orgaan van het Genootschap voor Reclame en enkele uitgaven van De Bedrijfsreklame.

Naar boven

DE TIJDSCHRIFTEN AFZONDERLIJK

Het Advertentiebureau, 1924-1932

Het Advertentiebureau was vanaf 1916 het officieel orgaan van de in 1912 opgerichte Vereeniging Erkende Advertentie-Bureaux, destijds statutair gevestigd in Rotterdam, tegenwoordig vanuit Amsterdam actief onder de naam VEA, Vereniging van Communicatie-Adviesbureaus.

Naar boven

Ariadne, 1946-1983

Ariadne verscheen door de jaren heen met verschillende ondertitels en had diverse uitgevers. In 1975 ging het blad samen met Revue der Reclame. Ariadne was eerst een maandblad, kreeg vanaf oktober 1961 een tweewekelijkse ferquentie, werd in 1968 een weekblad om tenslotte in 1983 weer als maandblad te eindigen. 

 

Door de wisselingen van uitgevers ging er in 1981 iets fout met vermelding van de juiste jaargang: in 1982 wordt vermeld dat dit de 36e jaargang is, terwijl het gerekend van de oprichting in feite om de 37e jaargang ging. Hierdoor komt in de annotatie  twee maal jaargang 36 voor.

 

Behalve het blad zelf zijn uit de periode 1978-1983 ook de zogenaamde bureaubijlagen van het blad opgenomen. In deze bijlagen staan per deelnemend reclamebureau cijfermatige overzichten van omzetten, prognoses, aantal medewerkers e.d.

Naar boven

De Ark, Tijdschrift voor Algemeene Reclamekunst, 1911

Het oudste bewaard gebleven reclamevakblad De Ark was een initiatief van de reclametekenaar en grafisch ontwerper André Vlaanderen (1881-1955). Een lang leven was het blad niet beschoren; al na vier nummers hield het blad op te bestaan.

Naar boven

De Bedrijfsreklame, 1916-1921

In juli 1916 - midden in de Eerste Wereldoorlog - verschijnt het eerste nummer van De Bedrijfsreklame onder auspiciën van de pas opgerichte Vereeniging tot Bevordering van de Bedrijfsreklame. Stuwende kracht achter de uitgave is de Haagse drukker Levisson die later, in 1922, als De Bedrijfsreklame ter ziele is, ook de opvolger het blad De Reclame gaat uitgeven. Van De Bedrijfsreklame verschijnt ongeveer elk half jaar een serie; de laatste, 9e serie in het voorjaar van 1921. 

Naar boven

De Gong, 1931-1932

Van De Gong, officieel Orgaan van het Ned.Ind. Genootschap v. Reclame, zijn slechts drie nummers, waaronder het eerste nr. van februari 193,  bewaard gebleven. Ze verschaffen een hoogst zeldzame blik op de reclamewereld van het toenmalig Nederlands Indië.

Naar boven

Kontekst, 1973-1975

Kontekst is een voorzetting van de Revue der Reclame. Dat  blad is in 1975 samengegaan met concurrent Ariadne. De ondertitel van het nieuwe periodiek vakblad van kommunikatiedeskundigen is illustratief voor de veranderingen die zich in de reclamebranche en samenleving in het begin van de jaren 1970 voltrekken. Reclame is "kommunikatie" geworden, in een nieuwerwetse spelling die het niet gehaald heeft.

Naar boven

Mededeelingen MW, ca. 1930

De Rotterdamse reclameontwerper  Machiel Wilmink was de eerste redacteur van het vakblad De Reclame en jarenlang zowel zeer actief in het Genootschap voor Reclame als in de VRI. In 1928 kwam ook hij met een eigen huisorgaan waarvan hier twee nummers worden overgeleverd.

Naar boven

Meer Baet, 1928-1937

Het gerenomeerde Amsterdamse reclamebureau De La Mar besluit in 1928 tot de uitgave van een eigen vakblad, Meer Baet, 'een blad voor directeuren en industriëlen, én voor verkoop- en reclamechefs'. Nieuw was dat het blad een register voor slagzinnen begon waar men zijn laatste reclameslogans kon registreren, een instituut dat nog ook in 2009 nog bestaat.

Naar boven

De 4 Musketiers, 1935-1937

De La Mar was niet het enige reclamebureau dat een eigen blad uitbracht. Ook de bureau's N.V v.h Van Staal & Co Rotterdam- Amsterdam en Selhorst Studio (Rotterdam) kwamen in juli 1935 gezamenlijk met een eigen huisorgaan, De 4 Musketiers, een blad waarvan zes nummers overgeleverd zijn.

Naar boven

Officieel Orgaan van het Genootschap voor Reclame, 1932-1937

Vanaf januari 1928 was het blad De Reclame ook het orgaan van het in 1927 opgerichte Genootschap voor Reclame. In 1931 veranderde dat. Het Genootschap was het niet eens met de koers en de exploitatie zoals gevoerd door uitgever drukkerij Levisson en besloot uiteindelijk het contract met hem op te zeggen en over te gaan tot de uitgave van een geheel eigen orgaan. Het eerst exemplaar van het nieuwe blad verscheen in januari 1932. Vijf jaar later, in 1937 werd besloten tot een fusie met De Reclame en Meer Baet en werd een nieuwe blad, Revue der Reclame, geboren.

Naar boven

De Reclame, 1922-1937

In januari 1922 verscheen onder leiding van B.Knol en Machiel Wilmink het eerste nummer van De Reclame, opvolger van het ter ziele gegane blad De Bedrijfsreklame. Een klein jaar volgde, mede op initiatief van Knol en Wilmink, de oprichting van de Vereeniging van de Reclame. Naast Knol en Wilmink was uitgever/drukker Levisson de drijvende kracht achter het blad.

Naar boven

Revue de Reclame, 1938-1942; 1946-1972

In 1937 begonnen de uitgevers van de op dat moment verschijnende drie (!) reclameperiodieken (De Reclame, Meer Baet en Officieel Orgaan van het Genootschap voor Reclame) besprekingen om te komen tot één gemeenschappelijke uitgave. Met succes. Want in januari verscheen het nieuwe blad Revue der Reclame nog wel met de vermelding dat de andere bladen daarin waren opgenomen, maar die mededeling verdween in 1958. Twee jaar eerder (juli 1956) is het blad ook niet langer officieel orgaan van het Genootschap.

Naar boven

Revue der Reclame Expres, 1963-1972

In 1962 werd Revue der Reclame van maandblad een tweewekelijkse uitgave. Een jaar later kwam de uitgever, N.V Reclame Technische Uitgeverij, met een extra weekuitgave, een bijblad onder de naam Revue der Reclame Expres, gaandeweg Expres genoemd. "De enorme versnelling van het tempo in de Nederlandse reclamewereld maakt deze uitgave noodzakelijk", zo lichtte de redactie bij het eerste nummer de uitgave toe. "Een jaar werken met de veranderde Revue der Reclame heeft ons geleerd, dat de hogere frequentie [van de uitgave van Revue der Redclame] nog niet voldoende was om de nieuwskant van dit blad zo effectief mogelijk te doen zijn. Daarom krijgt u nu met deze weekeditie het nieuws uit de reclamewereld op het scherp der actualiteit onder ogen".

Naar boven

VRI-Vorm, 1949-1956

In oktober 1949 begon de een jaar eerder opgerichte Vereniging Reclameontwerpers en Illustrators (VRI) met de uitgave van het verenigingsblad VRI-Vorm, een dubbelzijdig gestencild blaadje van minimaal 4 en soms 12 pagina's. Gemiddeld genomen verscheen het elke maand. De in het ReclameArsenaal aanwezige uitgaven beslaan de periode tot en met december 1956. De reeks van 63 nrs. is nagenoeg compleet; alleen de nrs 4, 30 en 42 ontbreken.

 

De VRI bestond tot 1969. Toen fuseerde men met de bij de Vereniging van Beoefenaars der Gebonden Kunsten GKf (Gebonden Kunsten federatie) aangesloten grafisch ontwerpers en werd de GVN - Grafisch Vormgevers Nederland - opgericht.

Volgens de notulen van de opheffingsvergadering van de VRI (19 december 1969) verscheen het allerlaatste, 141e nr. van VRI-Vorm in november 1968.

Naar boven

AUTEURS- EN BEELDRECHT

De stichting het ReclameArsenaal heeft aan de rechtsopvolgers van de uitgevers van de diverse periodieken te weten het Genootschap voor Reclame (Amsterdam) en Uitgeversgroep Adformatie Groep (Kluwer) toestemming verkregen voor publikatie van de inhoud van de tijdschriften op haar website.

 

Gebruik van de teksten en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan ten behoeve van eigen oefening, studie of gebruik zonder commercieel oogmerk of ter toelichting bij het onderwijs, in alle gevallen m,et in achtneming van de wettelijke voorwaarden. Bij gebruik van afbeeldingen en teksten moet in alle gevallen de bron worden vermeld.

Naar boven

Colofon

Initiatiefnemer: stichting Het ReclameArsenaal

Projectleiding en redactie: Pim Reinders, coördinator ReclameArsenaal

Technische realisatie: Redbike Multimedia, Den Haag m.m.v Laurent Zuidwijk

Digitalisering: Pictura Imaginis bv, Heiloo

Financiële ondersteuning: Bureau Metamorfoze (Koninklijke Bibliotheek) en Graphic Design Museum (Breda). 

 

Naar boven