JC Decaux is begonnen in de jaren zestig als plakbedrijf op de Franse Route National. Inmiddels is de onderneming Europees marktleider voor buitenreclame met abri’s en mupi’s in ruim 3.300 steden over de hele wereld. In november 1987 introduceert Decaux, dan nog onder de naam Publex BV, in Nederland de eerste abri’s. Gemeenten krijgen gratis bus- en tramhokjes inclusief onderhoudscontract. In ruil daarvoor mag Decaux er affiches ophangen. Dat principe wordt in Nederland al sinds de jaren vijftig gehanteerd.

De schone, verlichte glazen behuizing zorgt ervoor dat de affiches goed te zien zijn, dag en nacht. Door de voortdurende schoonmaak en reparaties van abri’s nemen vandalisme en graffiti zienderogen af. Adverteerders gaan, na enige scepsis, massaal over op dit vernieuwde medium en de buitenreclame bloeit op. Na de abri komt Decaux met nog meer nieuwe vaste formaten straatmeubilair voor buitenreclame; Vitrines®, billboards, Mupi’s® en zuilen worden standaard.

Publex is kort na de bevrijding in mei 1945 opgericht door het toenmalige reclamebureau DelaMar uit Amsterdam. Het bedrijf komt met een standaardformaat voor affiches (118 x 83 cm) en plaatst ze vanaf ca. 1954 in speciaal ontwikkelde metalen, zilverkleurige affichetableaus waarin zes affiches passen. Het zijn ranke, onderling verbonden ramen die elk één affiche omlijsten. Vóór de oorlog is dergelijk meubilair ook al wel in gebruik. Het zijn dan nog logge constructies tussen gietijzeren palen met deels over elkaar geplakte affiches van divers formaat (foto collectie Decaux: Amsterdam, Oude Zijds Voorburgwal, ca. 1938).

Behalve de stations zijn de meeste plakplaatsen in handen van gemeenten, die elk hun eigen politiek voeren. Voor de ene gemeente is het een welkome bron van inkomsten, de andere verbiedt bepaalde reclames. Er valt geen peil op te trekken. Extreem voorbeeld uit de jaren zestig is de burgemeester die reclame voor Ritmeester-sigaren verbiedt, maar voor Hofnar toestaat omdat hij die zelf rookt. Door deze wisselende politiek gevoegd bij de opkomst van de tv-reclame na 1967, boet buitenreclame aan belang in (foto collectie Decaux).

De slogan ‘Chief Whip op ieders lip!’ is kort vóór de Tweede Wereldoorlog bedacht door de legendarische reclameman Karel Sartory en houdt stand tot in de jaren zeventig van de 20ste eeuw. Een pakje Chief Whip is olijfgroen met een goudkleurig medaillon waarin enkele paardrijattributen zijn opgenomen. Het pakje wordt steevast aangeboden door een gentleman met een hoge hoed en een monocle. Na de oorlog verdwijnt het monocle en wordt de figuur aangepast aan de tijd. Zoals op de foto hierboven en op dit affiche van Frans Mettes uit 1962.

De aanblik van buitenreclame blijft lange tijd nogal rommelig, zoals deze foto uit 1978 in Amsterdam-Zuid laat zien. Allerlei formaten en type uitingen concurreren met elkaar. Daarbij komen nog de driehoeksborden, transformatorhuisjes en verschillende soorten billboards en reclamezuilen.

Dit rommelige straatbeeld verdwijnt pas vanaf 1987 met de komst van abri’s en mupi’s. Geleidelijk aan verdringt dan het abriformaat

(118 x 117 cm) het oude standaardformaat.

Billboards zijn niet alleen van deze tijd. Al in 1876 besluit de gemeenteraad van Amsterdam tot het plaatsen van 26 reclameborden waarvan enkele met een breedte van 4 meter. Tot aan de deelname van de Verenigde Staten aan de Tweede Wereldoorlog in december 1941, mag er nog voor Amerikaanse producten worden geadverteerd. Deze foto uit de collectie van het NIOD is genomen in het najaar van 1940. Op het billboard voor Coca Cola is de leus ‘Engeland wint’ en het V-teken van ‘Victory’ gekalkt.

Deze foto van een plakker aan het werk in Amsterdam, is gemaakt op 12 maart 1960 door de Amsterdamse fotograaf Ben van Merendonk (collectie IISG). Omstreeks 1954 beheert Publex ca.10.000 plakplaatsen. In de jaren zestig en zeventig groeit het totaal aantal plakplaatsen in Nederland, exclusief de stations, naar zo’n 60.000. Publex beheert daarvan het leeuwendeel. De rest is in handen van diverse kleinere exploitanten. De NV Spoorwegreclame exploiteert de stations. In 1999 is dit bedrijf verkocht en opgegaan in het Amerikaanse mediaconcern Viacom.